18 maart 2026 · 6 minuten lezen · Redactie Sportmedischnetwerk
De achillespees onder druk: tendinopathie in het hardloopseizoen
Tijdens het voorjaar nemen lopers vaak hun kilometers op, waardoor de Achillespees onder verhoogde belasting komt te staan en peesklachten vaker voorkomen.
Achillespeestendinopathie is een veelvoorkomend probleem onder hardlopers, zeker wanneer het loopvolume na de winterperiode toeneemt. Een goed begrip van de verschillende vormen, de rol van oefentherapie en valkuilen bij het herstel kan het onderscheid maken tussen een kortdurende onderbreking en een langdurig traject. Hier volgt een overzicht van de belangrijkste inzichten.
Midportion versus insertie: twee gezichten van de Achillespees
Achillespeestendinopathie wordt grofweg onderscheiden in klachten van de midportion, het middengedeelte van de pees ongeveer 2 tot 7 centimeter boven het hielbeen, en insertietendinopathie, waarbij de aanhechting op het hielbot is aangedaan. Midportionklachten presenteren zich doorgaans met pijn, stijfheid en soms lokale verdikking middenin de pees. Insertietendinopathie kenmerkt zich door pijn direct op het hielbeen, soms met zwelling of drukpijn op de aanhechting.
Het onderscheid is relevant voor de behandeling, aangezien insertiegerelateerde klachten gevoeliger zijn voor overmatige rek op de pees, terwijl de midportion relatief goed reageert op progressief belaste oefentherapie. In beide gevallen is overbelasting door een plotse toename van loopbelasting of onvoldoende herstel een belangrijke uitlokkende factor.
Het hardloopseizoen: stress op de pees
Met de langere dagen en het mildere weer nemen veel hardlopers het voornemen op om het loopvolume of de intensiteit te verhogen. De Achillespees krijgt hierdoor extra stress te verwerken, zeker bij onderliggende factoren zoals standsafwijkingen van de voet, verminderde kuitkracht of onvoldoende hersteltijd. Het risico op tendinopathie stijgt wanneer de trainingsbelasting sneller toeneemt dan het peesweefsel en de omliggende structuren aankunnen.
Secundaire factoren als een veranderde loopschoen, een aanpassing in looptechniek of trainingen op wisselende ondergrond kunnen ook bijdragen aan het ontstaan van klachten. Preventie is gebaat bij een geleidelijke opbouw en bewustwording van signalen als ochtendstijfheid of startpijn.
De rol van belaste oefentherapie
Oefentherapie gericht op het belasten van de Achillespees is volgens de huidige consensus de hoeksteen van behandeling bij zowel midportion- als insertietendinopathie. Voor de midportion is progressieve excentrische of heavy slow resistance training gebruikelijk, waarbij de pees gecontroleerd wordt belast om aanpassing van het peesweefsel te stimuleren. Deze aanpak vraagt om geduld: verbetering treedt vaak pas na enkele weken tot maanden op, waarbij de pijn tijdens het oefenen niet zelden als acceptabel wordt beschouwd zolang deze niet fors toeneemt.
Bij insertietendinopathie zijn aanpassingen in het oefenprogramma nodig, omdat het voorkomen van te veel dorsaal buigen van de enkel (en daarmee rek op de aanhechting) belangrijk is. Het vermijden van diepe excentrische oefeningen en letten op de uitvoering zijn dan essentieel. In beide gevallen zijn begeleiding en educatie rond de verwachtingen en het tijdsverloop belangrijk.
Terugkeer naar loopbelasting: stapsgewijze opbouw
Een veel gehoorde vraag van hardlopers met peesklachten is wanneer en hoe zij weer kunnen starten met de hardlooptrainingen. Uitgangspunt is dat volledige rust in de meeste gevallen niet helpt en het herstel zelfs kan vertragen; peesweefsel heeft juist belasting nodig om goed te herstellen. Tegelijkertijd is het belangrijk de belasting geleidelijk op te voeren en de oefentherapie te blijven uitvoeren.
Een stapsgewijze terugkeer naar lopen betekent het aanvankelijk beperken van intensiteit en duur van de training. Daarbij wordt gekeken naar klachten tijdens en na het hardlopen: een lichte toename van klachten na belasting is vaak acceptabel, maar aanhoudende provinciale klachten of zwellingen zijn een signaal om gas terug te nemen. Het combineren van de opbouw met kracht- en stabiliteitsoefeningen blijft belangrijk.
Valkuilen: volledige rust en snelle opbouw
De neiging tot volledige rust komt bij peesklachten vaak voor, mede door de misvatting dat peesweefsel, net als bij een spierscheur, volledige ontlasting nodig heeft. Onderzoek en richtlijnen tonen echter aan dat te weinig belasting leidt tot afname van peessterkte en een groter risico op recidief na hervatten van sportactiviteiten.
Een andere valkuil is het te snel verhogen van het loopvolume zodra de pijn vermindert, zonder dat de onderliggende belastbaarheid van de pees voldoende is opgebouwd. Het belang van een goed opgestelde opbouw en adequate voorlichting aan de sporter kan niet genoeg worden benadrukt om het risico op terugval te beperken.
Zelf last van een blessure, of zoek je een collega?
