Knie

Gescheurde voorste kruisband

Ook bekend als: VKB-ruptuur, ACL-letsel

De voorste kruisband houdt je knie stabiel bij draaibewegingen. De band scheurt meestal tijdens sport, vaak zonder contact met een tegenstander, bijvoorbeeld bij een draai of landing. Samen met je arts kies je voor een operatie of voor herstel zonder operatie.

Wat is het?

De voorste kruisband zit midden in je knie en voorkomt dat je scheenbeen naar voren schuift. Een scheur ontstaat meestal door een beweging waarbij de knie naar binnen klapt en tegelijk draait. In 70 procent van de gevallen gebeurt dit zonder contact met een ander, bijvoorbeeld bij het landen op een been of bij een snelle richtingsverandering. Bij ongeveer een op de vijf mensen scheurt tegelijk ook de binnenband van de knie. Sporten met veel draaien en keren, landen op een been, vrouwelijk geslacht en een eerdere kruisbandoperatie vergroten het risico. Een gescheurde voorste kruisband kan de knie blijvend instabiel maken, wat de kwaliteit van leven vermindert.

Hoe herken je het?

Het gaat mis tijdens een draai, landing of plotselinge beweging.
De knie wordt snel dik door bloed in het gewricht.
Direct na het ongeluk is de knie vaak te pijnlijk om goed te onderzoeken.
Later voelt de knie instabiel en kan hij doorzakken bij draaibewegingen.

Wat kun je zelf doen?

Stop direct met sporten en belast de knie zo min mogelijk.
Koel de knie om pijn en zwelling te verminderen.
Laat de knie snel beoordelen door een arts, zeker als hij snel dik is geworden.
Wil je pijnstillers gebruiken, overleg dan met je huisarts of apotheker.

Wanneer ga je naar wie?

huisarts

Voor de eerste beoordeling na een verdraaiing met een dikke knie.

sportarts

Voor de diagnose en het samen afwegen van een behandeling met of zonder operatie.

Vind een sportarts in de buurt

orthopedisch chirurg

Als er gekozen wordt voor een reconstructie van de kruisband.

Vind een orthopedisch chirurg in de buurt

(sport)fysiotherapeut

Voor het opbouwende oefenprogramma, de hoeksteen van het herstel met en zonder operatie.

Vind een (sport)fysiotherapeut in de buurt

sportpsycholoog

Als mentale drempels, zoals angst voor een nieuwe blessure, je terugkeer naar sport in de weg staan. Mentale gereedheid telt mee bij elke stap in de revalidatie.

Vind een sportpsycholoog in de buurt

Hoe wordt het behandeld?

Er zijn twee routes: een operatie (reconstructie) of herstel zonder operatie. Een reconstructie geeft een stabielere knie en een hoger activiteitenniveau, maar op de lange termijn is er geen verschil in slijtage tussen beide routes. De keuze maak je samen met je arts. Jonge, actieve sporters kiezen meestal voor een operatie, minder actieve of oudere mensen vaker voor herstel zonder operatie. Bij een reconstructie wordt de kruisband vervangen door een eigen pees, meestal een hamstringpees uit de achterkant van je bovenbeen of de kniepees (patellapees). Geen van beide is bewezen beter.

Herstel en weer sporten

De revalidatie verloopt in drie fasen: eerst de functie van de knie verbeteren, dan sportspecifieke oefeningen, en daarna terugkeer naar sport. Per fase wordt met lichamelijke en mentale testen gekeken of je klaar bent voor de volgende stap. Een opbouwend oefenprogramma onder begeleiding van een (sport)fysiotherapeut is de basis, met of zonder operatie.

Na een reconstructie duurt terugkeer naar sport gemiddeld negen tot twaalf maanden. Ongeveer 55 procent van de sporters haalt het oude niveau. Goede multidisciplinaire begeleiding vergroot die kans.

Neem direct contact op met een arts als:

Je kunt direct na het ongeluk helemaal niet meer op het been staan.
De knie staat zichtbaar scheef of uit de kom.
Je onderbeen of voet voelt doof, tintelt of wordt koud en bleek: bel direct de spoedeisende hulp.
De knie zit op slot en wil niet meer strekken: neem direct contact op met je huisarts.

Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen onderzoek of advies van een zorgverlener. Twijfel je, of houden je klachten aan? Neem dan contact op met je huisarts, fysiotherapeut of sportarts.