Knie

Knieschijf uit de kom

Ook bekend als: Patellaluxatie

Bij een patellaluxatie schiet de knieschijf uit de kom, bijna altijd naar de buitenkant van de knie. Het gebeurt vooral bij jonge sporters en vaker bij vrouwen dan bij mannen. Een eerste luxatie wordt meestal zonder operatie behandeld, maar de kans op herhaling is aanwezig.

Wat is het?

De knieschijf glijdt normaal in een groeve aan de voorkant van je knie. Door een geforceerde beweging waarbij de knie buigt en naar binnen klapt, kan de knieschijf uit die groeve schieten, vrijwel altijd naar de buitenkant. Soms gebeurt het door een directe klap of, bij soepele gewrichten, zelfs spontaan. Vaak schiet de knieschijf vanzelf terug als de knie wordt gestrekt. Bij het uit de kom schieten scheuren de banden aan de binnenkant van de knieschijf, waaronder het mediale patellofemorale ligament (MPFL). Sommige mensen hebben aanleg voor deze blessure, bijvoorbeeld door de vorm van de groeve, X-benen of een hoogstaande knieschijf. De kans op herhaling is 17 tot 40 procent.

Hoe herken je het?

De knieschijf zit zichtbaar en voelbaar aan de buitenkant van de knie.
De knie staat gebogen en je kunt hem niet strekken.
Na het terugschieten: pijn en zwelling, vooral aan de binnenkant van de knie.
De knie kan flink dik worden door bloed in het gewricht.

Wat kun je zelf doen?

Probeer de knie niet geforceerd te bewegen en ga direct naar een arts, ook als de knieschijf vanzelf is teruggeschoten.
Koel de knie om pijn en zwelling te verminderen.
Sport niet verder tot een arts de knie heeft beoordeeld; er horen altijd röntgenfoto's gemaakt te worden.
Wil je pijnstillers gebruiken, overleg dan met je huisarts of apotheker.

Wanneer ga je naar wie?

huisarts

Direct na een (vermoedelijke) luxatie, voor beoordeling en verwijzing voor röntgenfoto's.

sportarts

Voor de begeleiding van het herstel zonder operatie en advies over terugkeer naar sport.

Vind een sportarts in de buurt

orthopedisch chirurg

Als de knieschijf er vaker uit schiet en een stabiliserende operatie overwogen wordt.

Vind een orthopedisch chirurg in de buurt

(sport)fysiotherapeut

Vroeg in het herstel, voor het opbouwen van beweeglijkheid en het versterken van bovenbeen-, heup- en rompspieren.

Vind een (sport)fysiotherapeut in de buurt

Hoe wordt het behandeld?

Een eerste luxatie wordt vrijwel altijd zonder operatie behandeld: zes weken een brace of tape die de beweging beperkt. Na het terugzetten worden röntgenfoto's gemaakt; bij veel bloed in het gewricht of verdenking op schade aan het kraakbeen volgt een MRI. Schiet de knieschijf er daarna vaker uit, dan kan een operatie de knie stabieler maken. Meestal wordt dan de gescheurde band aan de binnenkant van de knieschijf vervangen door een eigen pees (MPFL-reconstructie), soms in combinatie met correctie van aanleg, zoals de stand van het been.

Herstel en weer sporten

Na een eerste luxatie is de knie in de brace of met tape direct belastbaar, zo nodig met krukken. Fysiotherapie start vroeg en richt zich op het herstellen van de beweeglijkheid en het versterken van de bovenbeenspieren, met daarnaast aandacht voor heupspieren en rompstabiliteit. Houd er rekening mee dat de kans op herhaling 17 tot 40 procent is.

Na behandeling zonder operatie kun je binnen ongeveer drie maanden terugkeer naar sport verwachten. Na een operatie hangt het tempo af van de ingreep; een brace gedurende zes tot twaalf weken is gebruikelijk, daarna volgt dezelfde revalidatie.

Neem direct contact op met een arts als:

De knieschijf zit uit de kom en schiet niet vanzelf terug: ga direct naar de spoedeisende hulp.
De knie wordt snel erg dik na het ongeluk.
Je onderbeen of voet voelt doof, tintelt of wordt koud en bleek.

Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen onderzoek of advies van een zorgverlener. Twijfel je, of houden je klachten aan? Neem dan contact op met je huisarts, fysiotherapeut of sportarts.