Enkel en voet

Verzwikte enkel

Ook bekend als: Enkelbandletsel, enkeldistorsie, gescheurde enkelbanden

Een verzwikte enkel is de meest voorkomende blessure van Nederland, met zo'n 480.000 gevallen per jaar. Meestal klapt de voet naar binnen en rekken of scheuren de banden aan de buitenkant van de enkel. Bijna altijd herstelt dit zonder operatie, met bescherming, oefeningen en een rustige opbouw.

Wat is het?

Aan de buitenkant van je enkel zitten drie banden die het gewricht stabiel houden. Bij een verzwikking klapt de voet meestal naar binnen. Daardoor rekken de banden uit of scheuren ze, gedeeltelijk of helemaal. Artsen delen de ernst in drie graden in: bij graad 1 is de voorste band opgerekt maar heel, bij graad 2 is de voorste band volledig gescheurd en is ook een tweede band beschadigd, en bij graad 3 zijn meerdere banden helemaal gescheurd. Soms is er ook ander letsel, zoals een botbreuk, schade aan de bandverbinding tussen scheenbeen en kuitbeen, of schade aan het kraakbeen. Tot 40 procent van de mensen met een of meer verzwikkingen houdt restklachten, zoals pijn of een instabiel gevoel. Goede behandeling en preventie zijn daarom belangrijk.

Hoe herken je het?

• Pijn en zwelling aan de buitenkant van de enkel na een verzwikking.
• Staan en lopen op de voet is pijnlijk.
• Een voelbare of hoorbare knak of krak tijdens het ongeval zegt bij de enkel weinig over de ernst.

Wat kun je zelf doen?

• Bescherm de enkel in de eerste dagen: een drukverband of elastische zwachtel geeft steun, gebruik zo nodig krukken.
• Koel de enkel en leg het been omhoog.
• Bouw de belasting geleidelijk op, met de pijn als leidraad.
• Wil je iets tegen pijn en zwelling nemen, overleg dan met je huisarts of apotheker. Pijnstillers verminderen de klachten, maar versnellen het herstel niet.
• Laat de enkel na vijf tot zeven dagen opnieuw beoordelen. Onderzoek is dan betrouwbaarder dan direct na het ongeval, omdat pijn en zwelling zijn afgenomen.

Wanneer ga je naar wie?

Hoe wordt het behandeld?

De eerste behandeling bestaat uit bescherming, gedoseerd belasten, koelen, een drukverband en het been omhoog leggen. Bij een graad 1 letsel bouw je de belasting op geleide van de pijn weer op. Blijkt bij de herbeoordeling dat een band gedeeltelijk of helemaal gescheurd is, dan wordt de enkel minimaal zes weken beschermd met tape of een brace. Beide werken even goed, de keuze hangt af van wat jij en je behandelaar prettig vinden. Vrijwel alle enkelbandletsels genezen zonder operatie. Een operatie wordt alleen overwogen bij een graad 3 letsel bij professionele sporters, bij belangrijk bijkomend letsel, of bij blijvende instabiliteit of pijn.

Herstel en weer sporten

Een graad 1 letsel herstelt meestal in een tot twee weken. Bij een scheur duurt het herstel langer en wordt de enkel minimaal zes weken beschermd. Snel weer in beweging komen werkt beter dan langdurig gips.

Begin met oefeningen voor de beweeglijkheid, daarna kracht en stabiliteit, bijvoorbeeld balansoefeningen op een instabiele ondergrond. Gaat dat goed, dan volgen functionele oefeningen zoals rennen, springen en draaien. Je bent klaar voor sport als je de functionele testen pijnvrij kunt uitvoeren en meer dan 90 procent scoort ten opzichte van je andere been. Belangrijk: een eerdere verzwikking is de grootste risicofactor voor een nieuwe. Blijf daarom oefenen, oefentherapie beschermt even goed tegen een nieuwe verzwikking als een brace of tape.

Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen onderzoek of advies van een zorgverlener. Twijfel je, of houden je klachten aan? Neem dan contact op met je huisarts, fysiotherapeut of sportarts.